Doroczna akcja letnia „porządkowania zabytkowego cmentarza parafii św. Aleksandra w porze największego wzrostu roślinności miała miejsce w sierpniu 2026 roku. Odbyły się dwa spotkania akcji porządkowania opuszczonych grobów osób zasłużonych dla Suwałk, 8 i 13 sierpnia.
Akcja zwykle odbywa się na przełomie czerwca i lipca, ale zatrzymała nas wizyta prof. Wiesława Fałtynowicza, lichenologa, niezależnego badacza porostów, który obecnie (w projekcie Stowarzyszenia Człowiek i Przyroda) pracuje nad identyfikowaniem stanowisk roślin inwazyjnych w projekcie dotyczącym opracowania procedur ograniczających wprowadzanie obcych gatunków roślin na obszary miejskie – jego wizyta była na tyle ciekawa, że w czerwcu właściwie nie wyrwano ani jednego chwasta.
Łącznie w dwóch akcjach uczestniczyło 17 osób, w tym, co warto podkreślić, młodzież z bibliotecznej pracowni dla dzieci „Smykałka”, a także członkowie Stowarzyszenia Przyjaciół Suwalszczyzny. Zajęliśmy się grobami, które zidentyfikowano przed dwoma laty jako opuszczone, a cechujące się znaczną wartością artystyczną lub kryjące prochy ludzi ważnych dla lokalnej historii, czyli takimi, których użycie do ponownego pochowania – w myśl art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych jest wzbronione. Uporządkowano około 25 grobów, w tym następujących osób:
Kwartał A1:
– Monikowski Aleksander – suwalski notariusz (grób Monikowskich i Białaszewiczów)
– Godlewski Józef, nagrobek wyremontowany ze składek kwesty suwalczan
– Statkiewicz Stanisława i Helena – nagrobek wpisany do rejestru zabytków województwa podlaskiego
– Nikerk Stanisław, dyplomata
Kwartał A2
– Jemielita Zygmunt, weteran, Peowiak (kwatera Jemielitych, wśród nich Macieja, ojca dwóch powstańców styczniowych)
Kwartał B1
– Brzostowska Karolina – nagrobek wpisany do rejestru zabytków województwa podlaskiego
Kwartał B2:
– Katterfeld Józef i Siawciłło Onufry – obywatele Suwałk drugiej połowy XIX wieku
– Karp Jerzy, poeta
– Nieciuński Mamert – lekarz i społecznik (kwatera wraz z Anną i Zofią, jego dwiema córkami zamordowanymi przez hitlerowców)
– Lutostańska Aleksandra – łączniczka w POW, matka Tadeusza Lutostańskiego zamordowanego przez gestapo w Królewcu, patrona suwalskiego hufca ZHP (kwatera rodzinna z Janiną i Marią)
– Sulnicki Michał – oficer wojska polskiego
– Sciepura Katarzyna, nagrobek wpisany do rejestru zabytków województwa podlaskiego
Kwartał C1
– Ciborowski Franciszek, powstaniec sejneński
– Opaliński Tytus, powstaniec styczniowy (kwatera rodzinna)
– Zelepuchowa Anna – kwatera nieznana, ale bardzo zarastająca
Kwartał C2
– Leoszko Michał – lekarz, Leoszko Stefan– weterani I i II wojny światowej
Kwartał E1
– Adamowiczowa Jadwiga, matka Kazimiery Grottowej, historyka sztuki przy MKiS
Kwartał E2:
– Towarnicka Jadwiga – bibliotekarka, inicjatorka budowy pierwszego budynku biblioteki w Suwałkach
– Lutostańskie Eleonora i Stanisława (kwatera rodzinna) – słynne „Ciotki” prowadzące sklepik z prasą przy ul. Kościuszki
– Szłyk Józef – nauczyciel jęz. rosyjskiego i jęz. niemieckiego w I Liceum Ogólnokształcącym
Po drodze zawsze następuje opowieść o jakimś bohaterze. Wczoraj był to Jan Stankiewicz (1906-1959) – weteran walk o Monte Cassino (opowiadał o nim wolontariusz Franciszek Łupiński). Akcji towarzyszyła dziennikarka ze Studia Suwałki Polskiego Radio Białystok – dziękujemy!
Link do radiowej relacji – tutaj:
W trakcie ten interwencyjnej wędrówki wśród nagrobków oklejonych kartkami z informacją o zagrożeniu likwidacją, odkryto z roślinności dwa dodatkowe groby:
– Alfons Sienkiewicz (1867-1934) – sekretarz sądu okręgowego
– Andrzej Tarnowski (1877-1945) – sędzia okręgowy
Te dwa groby zaciekawiły nas na tyle, że zaczęliśmy szukać szerszej informacji na temat ludzi ze środowiska prawniczego, spoczywających na najstarszej części cmentarza przy ul. Bakałarzewskiej. O szczegółach wkrótce. Tymczasem prezentujemy migawki ze sprzątania, dołączając wielkie podziękowania dla wolontariuszy, którzy mimo codziennych spraw, własnych innych aktywności czy problemów, znaleźli czas, aby wspólnie zadbać o pamięć o zmarłych Suwalczanach.
