Nie tylko kino – spacer sentymentalny…

„Aparat kinematografu szumiał i wyświetlał marzenie o Grecie Garbo, Rudolfie Valentino…”

W garnizonowym mieście z tęsknotą za stolicami.

Aparat kinematografu szumiał i wyświetlał marzenie o Grecie Garbo, Rudolfie Valentino.

A tutaj tylko turkot chłopskich furmanek

w dzień targowy, nuda i muchy w cukierni – tyle Czesław Miłosz.

Zabieramy Was dzisiaj w krótką podróż sentymentalną. Tak więc odwiedzimy suwalskie kino, zajrzymy do sklepu kolonialnego, a potem może zdecydujemy się na przejażdżkę suwalską dorożką. Ktoś jeszcze pamięta te miejsca? Posłuchajcie wspomnień suwalczan, przecież było to tak niedawno… Magiczny link – niczym wehikuł czasu, na chwilę przeniesie nas w przeszłość. A więc w drogę…

Kolonialny duży sklep państwa Olszewskich

Wspominają suwalczanki: Halina Kuczyńska (z d. Brzezińska) i Halina Górska (z d. Wysocka).

„Sklep kolonialny, daw. sklep z artykułami spożywczymi, sprowadzanymi z krajów pozaeuropejskich”.

Źródło: https://sjp.pwn.pl/sjp/sklep-kolonialny;2521050.html

Zamknij

„Zawsze tam pachniało kawą...”

W pamięci Eugenii Poźniak-Daniłowicz przetrwał, mimo upływu dziesięcioleci, niepowtarzalny smak bakalii i zapach świeżo zmielonej kawy sprzedawanej w sklepie Olszewskich.

We wspomnieniach Luby Czapli (z domu Żabickiej) opublikowanych w „Jaćwieży” czytamy m.in.: „Na rogu ulic Chłodnej i T. Kościuszki na górze było kino, a na dole – masarnia Pietraszewskiego, który majątek miał przy drodze do Sejn (…) Obok sklepu Pietraszewskiego piękny sklep spożywczy miał Karol Olszewski. To był pan. Wielkie wędzone ryby wisiały przez całą wystawę”.

Źródło:

Luby Czapli opowieść o Suwałkach, oprac. A. Matusiewicz, M. Pawłowska, „Jaćwież” 2000, nr 10, s. 3-4.

Zamknij

Dla wygody mieszkańców i przyjezdnych...

„Po suwalskich ulicach dla wygody mieszkańców i przyjezdnych kursowały dorożki. Pierwsza pojawiła się jeszcze przed powstaniem listopadowym. (…) Aleksander Osipowicz w „Gazecie Polskiej” z 1866 roku (nr 44) pisał, że „przemysł dorożkarski doszedł u nas do znakomitego rozwoju, gdy kilka koczyków parokonnych i kilkanaście wolancików pojedynczych codziennie kursuje po mieście”. Na przełomie XIX i XX wieku, kiedy w znacznej odległości od centrum miasta pojawiły się koszary i dworzec kolejowy, liczba dorożek znacznie wzrosła. (…) Cennik usług ustalał magistrat”.

Źródło:

Suwałki : miasto nad Czarną Hańczą, red. J. Kopciał, Suwałki 2005, s. 151-152.

Fot.: Legitymacja dorożkarska Józefa Rymszy, ze zbiorów rodzinnych Franciszka Łupińskiego; fot. dorożka na postoju przy parku, ze zbiorów Muzeum Okręgowego (Suwałki).

Fragment artykułu z „Dziennika Suwalskiego” 1926 r., nr 214.

Efekty dźwiękowe z: https://freesound.org

Zamknij

Postój dorożek konnych

W 1907 r. w Suwałkach było 47 dorożek. „Kurs w granicach starego miasta kosztował dziesięć kopiejek, a godzinna przejażdżka – pięćdziesiąt. Odrębne były ceny za kursy do monopolu (ulica 23 Października) i koszar – od 15 do 25 kopiejek. Specjalna taksa obowiązywała na kursy z dworca kolejowego: w nocy (…) – 40 kopiejek, w dzień – 30, za każdy pud bagażu dodatkowo dziesięć. W święta (…) wszystkie ceny rosły podwójnie”.

Źródło:

Suwałki : miasto nad Czarną Hańczą, red. J. Kopciał, Suwałki 2005, s. 152.

Zamknij

O seansach filmowych w kinie „Bałtyk”

Swoje powojenne dzieciństwo i pasję filmową wspomina Stanisław Kalinowski.

Zamknij

„Kino w Suwałkach było tylko jedno...”

Stanisław Kalinowski wspomina kino „Bałtyk”.

A oto jaka była historia suwalskiego kina „Bałtyk”. „W końcu 1937 roku wybudowane zostało w Suwałkach nowoczesne na owe czasy kino „Pan” (obecnie „Bałtyk”). Być może jego właścicielem był Kalman Osowiecki, ale eksploatacją zajęła się (…) spółka: Basia i Kalman Osowieccy, Icko Kochanowicz i Mojżesz (lub Mosze) Budnik. Sala nowego kina była znacznie większa od dotychczas eksploatowanych sal kinowych. Połączone ze sobą rzędy krzeseł i przymocowane do podłogi umieszczone były pośrodku sali. Przejścia były po bokach. Podłoga miała znaczny spadek w stronę ekranu, co ułatwiało oglądanie filmów. Za pierwszymi miejscami po obu stronach sali za balustradami były loże. Nad nimi wznosił się balkon. Za balkonem oddzielone ścianą, były kabiny projekcyjne wyposażone w dwa aparaty. W czasie wyświetlania filmów nie było przerw”.

Źródło:

Z. Filipowicz, Suwalskie kina (3), „Tygodnik Suwalski” 2002, nr 10, s. 11.

Zamknij

Od „Filmii” do „Pana” i „Bałtyku”...

„Późną wiosną 1937 roku Ossowiecki rozpoczął przy ulicy Kościuszki budowę nowego kina (obecnie „Bałtyk”) według planów inżyniera Zenona Rackiewicza. Do frontowej kamienicy dobudował salę na 450 miejsc, z trzema bocznymi wyjściami. Urządził dwie poczekalnie. Do prowadzenia nowego kina Ossowiecki wraz z żoną oraz Moszką Budnikiem i Ickiem Kochanowiczem zawiązał spółkę pod nazwą: Kinoteatr „Pan” – K. Ossowiecki, I. Kochanowicz i spółka w Suwałkach. Kino „Pan” rozpoczęło działalność przed pierwszym marca 1938 roku ”.

Źródło:

Suwałki : miasto nad Czarną Hańczą, red. J. Kopciał, Suwałki 2005, s. 390.

Plakat reklamujący film „Sportowiec mimo woli” z Adolfem Dymszą w roli głównej. Zbiory „Polony”.

Efekty dźwiękowe z: https://freesound.org

Zamknij

„Edisson” – „Polonia” – „Filmia"

„Edisson” należący do Monastyrskiego przechodząc w ręce Bolesława Masłowskiego, zmienił też, od grudnia 1918 r., nazwę na „Polonia”. W 1925 r. Masłowski sprzedał kino Lucjanowi Kuchcińskiemu i już wówczas działało ono pod nazwą „Filmia”. W tym samym roku kino ponownie zmieniło właściciela. Nabywcą okazał się Wacław Kunc, który w 1929 r. odsprzedał „Filmię” Kalmanowi Osowieckiemu i Zelmanowi Sutkierowi (ten ostatni niebawem pozbył się swoich udziałów na rzecz Osowieckiego). W 1935 roku prowadzenie kina przejęła spółka Kalman i Basia Osowieccy, Icko Kochanowicz i Mojżesz Budnik.

Źródło:

Z. Filipowicz, Suwalskie kina. Cz. 1-3, „Tygodnik Suwalski” 2002, nr 8, 9, 10.

Efekty dźwiękowe z: https://freesound.org

Zamknij

Kino w Suwałkach...

„Od początku XX wieku suwalczanie mogli (…) podziwiać najnowszy wynalazek: kinematograf. Być może po raz pierwszy stało się to pierwszego i drugiego września 1906 roku, kiedy to odbył się „seans animatograficzny z obrazami zajmującej treści”. Pierwsze stałe kino pod nazwą „Edisson” założył w Suwałkach w 1909 roku Michał Monastyrski. Umieścił je w kamienicy przy ulicy Kościuszki 90, ale wkrótce przeniósł do kamienicy stojącej na rogu ulic Kościuszki i Chłodnej. Na jego potrzeby zakupił urządzenia wytwarzające prąd elektryczny”. (…) Przedwojenne kino „Edisson” wraz ze zmianą kolejnych właścicieli zmieniało też swoją nazwę (najdłużej utrzymywała się „Filmia”)”.

Źródło:

Suwałki : miasto nad Czarną Hańczą, red. J. Kopciał, Suwałki 2005, s. 256, 390

Fot. zbiory Muzeum Okręgowego (Suwałki)

Efekty dźwiękowe z: https://freesound.org

Zamknij

Sklep Olszewskich...

Fragment wykazu sklepów i zakładów działających w Suwałkach w okresie międzywojennym.

Reklama sklepu Karola Olszewskiego z okresu dwudziestolecia międzywojennego.

Fotografie poglądowe:

wnętrze sklepu kolonialnego – zdjęcie ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego;
fotografia wnętrza sklepu w Suwałkach, lata 1939–1944, ze zbiorów Muzeum Okręgowego (Suwałki).

Zamknij

Podróż sentymentalna...

Zamknij